Μελέτη της φύσης και των μηχανισμών του Νου

   Η μελέτη του Νου είναι το συστατικό πρόβλημα της Ψυχολογίας/Γνωσιακής Επιστήμης. Μερικές από τις παλαιότερες καταγεγραμμένες απόψεις είναι αυτές των: Ζαρατούστρα (η νοητική μάχη μεταξύ αλήθειας και ψεύδους), Βούδα (από την συμβατική στην απόλυτη αλήθεια), Πλάτωνα (από τις ιδεατές μορφές στις συγκεκριμένες απομιμήσεις τους), Αριστοτέλη (από την παρατήρηση των επιμέρους και την χρήση της συλλογιστικής στη γνώση της ουσίας), και Αντι Σανκάρα (το ενιαίο της ψυχής και του Βράχμα).

    Η τρέχουσα, κυριαρχούσα, επιστημονική άποψη βασίζεται στην ατομικιστική σύλληψη του Νου που περιέγραψε ανεπανάληπτα ο James και στο υπολογιστικό παράδειγμα όπως διεξοδικά έχει περιγράψει ο Newell. Το ερευνητικό πρόγραμμά μου με έχει οδηγήσει σε μία θεμελιωδώς διαφορετική θεωρία [2009] η οποία, μεταξύ άλλων, αποδίδει πρωτεύουσα  θέση στην έννοια του είδους (αναφορικά με το ζωικό νου) και στην γραπτή ανθρώπινη γλώσσα (αναφορικά με τον νου του Homo sapiens ιδιαιτέρως). Η θεμελιώδης θέση της θεωρίας είναι η Αρχή Επικοινωνίας-Κατανόησης (ΑΕΚ). 

    Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, εισήγαγα τα βασικά σημεία μιάς επεξηγηματικής θεωρίας σημασίας και επιχειρηματολόγησα ότι οι μηχανές δεν δύνανται, κατ’ αρχήν, να κατασκευαστούν ώστε να κατανοήσουν την ανθρώπινη γλώσσα (1984). Στην συνέχεια (αποδεχόμενος την επιτευξιμότητα του τεχνολογικού στόχου της Τεχνητής Νοημοσύνης) έδειξα την αδυναμία επίτευξης ανθρώπινης-ρομποτικής επικοινωνίας (1991).

    Από το 1992, άρχισα να αναπτύσσω μία Ενοποιημένη Θεωρία Νου (ΕΘεΝ). Συγκεκριμένα, επανεξέτασα κριτικά την πρόταση περί αναλλοιώτων νόμων του Herbert Simon, επιχειρηματολόγησα εναντίον της και πρότεινα την ΑΕΚ σαν θεμελιώδη αναλλοίωτο νόμο (1992). Τα άρθρα (1992a&b) παρουσιάζουν μία πρωτότυπη αρχιτεκτονική για νοήμονα συστήματα διδασκαλίας βασισμένη: (i) στην αρχή δυϊκότητας μαθητή-δασκάλου; και (ii) στον κεντρικό ρόλο των διαδικασιών κατανόησης-επεξήγησης για την διδασκαλία.

    Η ‘αναπαράσταση’ είναι μία από τις θεμελιώδεις έννοιες της Γνωσιακής Επιστήμης και σχετίζεται στενά με αρκετές άλλες (π.χ., γνώση, γλώσσα). Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90 η πλέον ενοποιημένη θεώρησή της  ήταν αυτή του Allen Newell στο Unified Theories of Cognition. Εντούτοις, η ανάλυσή του δεν έφθανε στο απαιτούμενο βάθος. Το [1995] άρθρο παρουσίασε μία βαθύτερη ανάλυση της εννοίας και έθεσε τις βάσεις για την αναθεώρηση της όλης σύλληψης Newell. Μιά τέτοια αναθεώρηση απαιτεί ένα ευρύτερο πλαίσιο το οποίο θα συμπεριλάβει νεύρο-επιστημονικά δεδομένα, περιορισμούς, και αρχές. Μία τέτοια ΕΘεΝ σκιαγραφείται στο (2009).

    Η μελέτη (1997) επεξέτεινε την ΕΘεΝ ενσωματώνοντας τα κύρια στοιχεία μιάς θεωρίας πληροφορίας και περιγράφοντας τις συνέπειές της για την επιστήμη της πληροφορίας και τον κλάδο των πληροφοριακών συστημάτων.

    Η μελέτη (1999) και το σχόλιο (2003) από κοινού παρουσιάζουν κριτήρια για την αξιολόγηση των γνωσιακών θεωριών καθώς και ένα σύστημα προ-απαιτήσεων για την εμφάνιση νόησης. Στο (2001) άρθρο, το ζήτημα των κριτηρίων φωτίζεται από μία διαφορετική σκοπιά. Εξετάζω κριτικά 10 μείζονες θεωρίες συνείδησης στη βάση 11 θεμελιωδών προβλημάτων που χαρακτηρίζουν τις μελέτες στον χώρο αυτό της ανθρώπινης γνώσης. Η προσκεκλημένη ομιλία συνεδρίου (2002) κωδικοποιεί την τοτινή γνώση μας αναφορικά με τις θεμελιώδεις υποθέσεις και θεωρίες του Νου και σκιαγραφεί την θέση μου αναφορικά με ένα θεμελιώδες ερώτημα της Γνωσιακής Επιστήμης: Τι είδος συστήματος απαιτείται για νοήμονα συμπεριφορά;

    Το άρθρο (2004) παρέχει κριτικές παρατηρήσεις επί των θεμελίων της Κυβερνητικής και της Γνωσιακής Επιστήμης και ένα σύντομο επιχείρημα για την ανάγκη νέων εργαλείων για την δόμηση ΕΘεΝ. Αναφορικά με το δεύτερο θέμα, επιχειρηματολογώ για την ανεπάρκεια και των συνεχών συστημάτων και αυτών του προγραμματισμού. Αναφορικά με το πρώτο, παρέχω μιά σύντομη περιγραφή μιάς πρωτότυπης θεωρίας επικοινωνίας βασισμένης στην θέση: η  έννοια ‘επικοινωνία’ συνιστά διεπιστημονικό, θεωρητικό, δομικό λίθο και όχι -όπως στην παραδοσιακή της χρήση- εργαλείο προσανατολισμού (orienting device).

    Στην επιστημολογία, το ζήτημα των μηχανισμών δημιουργίας γνώσης έχει ουσιαστικά αγνοηθεί. Το άρθρο (2005) προτείνει ως βασικό μηχανισμό για την δημιουργία ατομικής, ανθρώπινης γνώσης την διαδικασία κατανόησης. Ακολούθως, περιγράφει μερικές βασικές συνέπειες αναφορικά με τα σύμφυτα όρια και των ανθρώπινων τεχνολογιών ‘γνώσης’ και της ικανότητας της οικονομίας να επεκταθεί στον χώρο δημιουργίας και απόκτησης γνώσης.

    Επί του παρόντος γράφω The Nature of Mind and the special case of Homo sapiens.

 Home.

Αναφορές

Gelepithis, P. A. M. (1984) On the Foundations of Artificial Intelligence and Human Cognition. PhD Thesis, Research Department of Cybernetics, Brunel University. [Ab.pdf].

  (1991). The possibility of Machine Intelligence and the impossibility of Human-Machine Communication. Cybernetica, XXXIV, No 4, pp 255-268, 1991. [1991 PAMG.pdf].

Gelepithis, P. A. M., and Goodfellow, R. (1992a). An alternative architecture for intelligent tutoring systems.  `Interactive Learning International, 8, No 1, pp 29-36. [1992a PAMG & RG.pdf].

  (1992b). An alternative architecture for intelligent tutoring systems: Theoretical and Implementational Aspects.  Interactive Learning International, 8, No 3, pp 171-175. [1992b PAMG & RG.pdf]

Gelepithis, P. A. M. (1992). True invariants: A response to Herbert Simon. Proceedings of the 13th International Congress on Cybernetics, pp 424-428. Namur, Belgium, 24-28 August 1992. [1992 PAMG.pdf].

   (1995).  Revising Newell's conception of representation. Cognitive Systems, 4, No 2, pp 131-139, (Special issue on Representation). [1995 PAMG.pdf].

   (1997). A Rudimentary Theory of Information: Consequences for Information Science and Information Systems. World Futures 49, pp 263-274. Reprinted in: The Quest for a Unified Theory of Information. Hofkirchner, W. (ed.), Gordon and Breach Publishers. [1997 PAMG.pdf].

  (1999). Embodiments of theories of mind: A review and comparison. In: Computational Methods and Neural Networks, pp. 235-264, M. P. Bekakos, M. Sambandham, & D. J. Evans, eds. Dynamic Publishers, Inc, Atlanta, Georgia, USA. [1999 PAMG.pdf].

  (2001). A Concise Comparison of Selected Studies of Consciousness, Cognitive Systems, Vol. 5, No, 4, pp 373-392. [2001 PAMG.pdf].

  (2002). Computing, Dynamics, and The Third Way. Proceedings of the The Second International Conference on Neural, Parallel, and Scientific Computations, 2002, Vol. II, pp 17-21. Atlanta, USA. 2002 PAMG.pdf].

  (2003). Criteria and Evaluation of Cognitive Theories. Behavioral and Brain Sciences. Vol. 26, No.5, pp 607-609. [2003 PAMG.pdf]

  (2004). Remarks on the Foundations of Cybernetics and Cognitive Science. Kybernetes, Vol. 33, No. 9/10, pp 1396-1410. Emerald Group Publishing Ltd. [2004 PAMG.pdf].

  (2005). Knowledge, IT and the Firm. In: Encyclopedia of Information Science and Technology, Volume I-V, pp 1783-1787, M., Khosrow-Pour, Editor-in-Chief. Idea Group Reference, Hershey, PA. [2005 PAMG.pdf].

  (2009). Outline of a new approach to the nature of mind. Oxford University Research Archive. http://ora.ouls.ox.ac.uk/objects/uuid:0c28b7df-d3dc-4786-95fd-e6c8886f4341