Ἂν αὐτὸ τὸ βιβλίο ἔχει, ὅπως πιστεύω, κάποια ξεχωριστὴ ἀξία καὶ διαφέρει ἀπὸ πολλὰ ποὺ ἔχουν δεῖ τὸ φῶς, ὡς τὴν ὥρα, γιὰ τὸν Καββαδία, εἶναι γιατί σ᾿ αὐτὸ μιλάει ὁ ἴδιος ὁ Καββαδίας. Σώζεται ὁ ἴδιος ὁ προφορικὸς μαγικός του λόγος καὶ πολλὲς ἀπὸ τὶς ἱστορίες τοῦ γύρω ἀπὸ τὴν «ἁμαρτωλὴ» καὶ «ἀθώα» ζωή του. Ἱστορίες ποὺ συχνὰ τὶς διηγιόταν σὲ φίλους του μαγεύοντάς τους. Ἱστορίες ἀξεχώριστα πραγματικὲς καὶ φανταστικές. Κι αὐτὲς τὶς ἀφηγήθηκε στὸ μαγνητόφωνό μου, πενήντα μέρες πρὶν φύγει ἀπ᾿ τὸν κόσμο. Καὶ ἔχει ἀξία ποὺ μιλάει σ᾿ αὐτὸ ὁ ἴδιος γιὰ τὶς γυναῖκες. Τὴ μία: Ὡς μάνα. Ὡς ἀδερφή. Ὡς ἐρωμένη. Ὡς πόρνη. Ἔχει ἀξία ποὺ μιλάει καὶ προφορικὰ γιὰ τὴ θάλασσα. Τὶς πολλὲς θάλασσες. Τὴ μία, ποὺ τὴν ἀγάπησε καὶ τὴν τραγούδησε ἐρωτικά, ἐξωτικά, μαγευτικά, πικρά, συγχρόνως ρεαλιστικὰ καὶ διαχρονικὰ ὅσο κανεὶς ἄλλος ἀπὸ τοὺς ποιητές μας. Ἔχει ἀξία ποὺ μιλάει γιὰ τὴ ζωή του. Τὶς πολλὲς ζωές του. Τὴ μία ζωή του καὶ ζωή μας, μὲ εὐλάβεια γι᾿ αὐτὴν καὶ τὸ βαθὺ μυστήριό της ...
Ἔχει ἀξία ποὺ κάνει λόγο γιὰ τὸ δύσκολο ψωμὶ τῶν ναυτικῶν μας καὶ γιὰ τοὺς πολλοὺς φίλους του, ἐπωνύμους καὶ ἀνωνύμους, καὶ γιὰ τὸ θάνατο. Τοὺς πολλοὺς θανάτους καὶ γιὰ τὸν ἕναν, τὸν δικό του. Ἀλλὰ καὶ ποὺ ἐξομολογεῖται ἀκόμα καὶ γιὰ τὸν ἔρωτα, τὸν ἕναν καὶ μοναδικὸ ἔρωτά του πρὸς μία κοπέλα μικρότερή του. Ἔρωτας ὡραῖος καὶ βασανιστικὸς γιὰ τὸν ποιητὴ καὶ μαζὶ κυκεώνας.
Ἔχει ἀξία ποὺ μιλάει καὶ γιὰ τὴν Ἀριστερά, ποὺ τὴν ἤθελε μὲ φωτισμένη συνείδηση. Καὶ ἔχει ἀξία ἐπίσης ποὺ ἑρμηνεύει τὴν ἀνερμήνευτη, καὶ γιὰ τὸν ἴδιο ἀκόμα, ποίηση καὶ ποίησή του. Μία ἑρμηνεία του ἀνυποψίαστη καὶ γιὰ τοὺς πιὸ βαθεῖς ἑρμηνευτές του καὶ ἀναλυτές του.
Ἡ ποίησή του καὶ ἡ ζωή του εἶναι κι αὐτὲς ἕνα καράβι σὰν ὅλα τὰ καράβια ποὺ ἀγάπησε. Εἶναι τὸ δικό του καράβι, γιὰ ἕνα ταξίδι μοναδικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο. Ἂς τὸ πάρουμε λοιπὸν κι ἐμεῖς αὐτὸ τὸ καράβι, μὲ καπετάνιο τὸν ἴδιο, καὶ ἂς σαλπάρουμε μ᾿ αὐτό, μέσα μας καὶ ἔξω μας. Στὶς μέρες μας, ποὺ ἀπαξιώνεται ὅ,τι πιὸ δικό μας ἔχουμε, ἡ ζωή μας, ἔχουμε ἀνάγκη αὐτὸ τὸ καράβι. Αὐτὸ τὸ ταξίδι ...
Μῆτσος Κασόλας
* «(...) Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1975, ἴσως ἀπὸ ἕνα προαίσθημα ὅτι τὸ τέλος του πλησίαζε, ὁ ποιητὴς ἀφήνει τὸ φίλο του Μῆτσο Κασόλα νὰ μαγνητοφωνήσει τὰ λεγόμενά του, σὲ μία συγκέντρωση μεταξὺ φίλων. Τὸ παρὸν βιβλίο ἀποτελεῖ μία συρραφὴ τῶν ἀπομαγνητοφωνήσεων, ποὺ ἔρχονται τριάντα σχεδὸν χρόνια μετά, νὰ διασώσουν κάτι ἀπὸ τὸ μαγικὸ προφορικὸ λόγο τοῦ ποιητῆ. Τὶς ἀπαγγελίες τῶν ποιημάτων του, τὶς σκόρπιες ἀναμνήσεις, ἀπὸ τὰ ταξίδια του, τὶς διηγήσεις του γιὰ τὶς θάλασσες καὶ τὰ λιμάνια.
Ὁ Μῆτσος Κασόλας συνταιρίαξε μὲ ἐπινοητικότητα τὸ συχνὰ ἑτερόκλητο ὑλικό του, ποὺ τὸ προβάλλει καὶ τὸ ἀναδεικνύει. Οἱ ἱστορίες τοῦ ποιητῆ, οἱ ἀπόψεις του γιὰ τοὺς ἄλλους ποιητὲς καὶ λογοτέχνες τῆς γενιᾶς του, στιχομυθίες ἐκείνης τῆς βραδιᾶς στὸ σπίτι τοῦ συγγραφέα, ἀποσπάσματα ἀπὸ τὶς συνεντεύξεις του, γράμματα, φωτογραφίες, ὅλα χνάρια ἀπὸ τὴ ζωὴ ἑνὸς «larger than life» ἀνθρώπου. Πίσω ἀπὸ τὶς προφορικὲς λέξεις τοῦ Καββαδία, διαφαίνεται ἡ οὐσιώδης θεματική της ποίησής του: Ἡ μοναξιά, ἡ μελαγχολία, ἡ στέρηση τῆς ξενιτιᾶς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπινοητικότητα, ὁ ἐξομολογητικὸς τόνος, τὸ μελοδραματικὸ στοιχεῖο καὶ ἕνας ὑπόγειος πεσιμισμός. Οἱ μύθοι του ἀναπλάθονται στὴ βάση τῆς μνήμης, ἐνῶ εἶναι καὶ πάλι ἡ φαντασία τοῦ ποιητῆ ποὺ ἑνώνει πραγματικὰ περιστατικὰ μὲ ὑποθέσεις. (...) Οἱ ἀφηγήσεις τοῦ ποιητῆ, συχνὰ σκοτεινές, κάποτε αἱρετικές, πάντοτε σαγηνευτικὲς ἀναδύουν τὸ ἄρωμα μίας ζωῆς κομψῆς καὶ βασανιστικῆς, γεμάτης πολλοὺς μικροὺς θανάτους, ἀπογοητεύσεις, περιπέτειες καὶ ἀληθινὲς φιλίες. Πρόκειται γιὰ ἕνα ντοκουμέντο, τὸ ὁποῖο φωτίζει περιοχὲς ἄγνωστες ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ Καββαδία καὶ διατηρεῖ ἀμείωτο τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἀναγνώστη μέχρι τὴν τελευταία σελίδα.
Γιῶργος Βασιλάκης
ΗΜΕΡΗΣΙΑ / 19.06.2004
Ἐκδόσεις Καστανιώτη, 20004
ISBN 960-03-3794-0